Submitted by admin on Wed, 02/04/2008 - 22:38.
WILLEMSTAD – E restorashon di Bolo di Batrei, un di e edifisionan mas remarkabel di Willemstad, a eksigí hopi estudio i preparashon. Asina sra. Nolda Römer-Kenepa, direktor di Archivo Nashonal, a bisa ayera na Firmamentu di Kontrato pa Renobashon di e edifisio.
Sra. Römer-Kenepa a bisa ku tabatin dos motibu pa atendé e asuntu aki ku e koutela nesesario. Na promé lugá e edifisio ta den un estado prekario, ya a hasi vários “noodherstel”, pero mester di restorashon integral i profundo awor. E edifisio aki ta un monumento, ora ta bai restorá mester kumpli ku tur e reglanan i leinan vigente tokante renovashon di monumento, tantu esnan lokal komo esnan internashonal. Mester tene kuenta ku e reglanan aki, pasobra Bolo di Batrei no ta solamente nos patrimonio pero e ta forma parti di e patrimonio di mundu henter, ya ku e ta un di e edifisionan monumental den nos pais, ku ta kontribuí pa nos kapital ta riba e lista prestigioso mundial di patrimonio di UNESCO. E ta un di nos edifisionan di mas bunita i ta un atrakshon tantu pa nos mes komo tambe pa strañeronan, ku ta gusta bin saka nan pòtrètnan. Nos tur ta anhelá pa mira e edifisio aki pronto bèk manera e tabata den su tempunan di gloria, pa nos mes por ta orguyoso di dje, pa garantisá nos posishon riba e lista di patrimonio mundial di UNESCO i pa e por sigui sirbi pa promoshon turístiko, lokual ta importante pa nos ekonomia.
Na di dos lugá Bolo di Batrei mester sirbi tambe komo edifisio pa Archivo Nashonal por kumpli ku su tareanan. Konstrukshon di un edifisio di archivo ta reglá pa lei di Archivo di Antia. P’esei mester tene kuenta ku sierto norma i eksigensianan nesesario pa preservá dokumentunan i tambe pa por duna e servisio na públiko, ku e meresé.
E situashon manera e tabata awor aki no ta optimal pa kumpli ku e tareanan menshoná.
Den Bolo di Batrei, Scharlooweg 77, tin muchu aktividat ta tuma lugá.
E restorashon lo trese diferente adelanto pa Archivo Nashonal.
Na promé lugá lo tin espasio adekuá pa depósito i tayernan.
E depósito aki lo tin sufisiente espasio pa nos por sigui atkerí dokumentunan tantu di Gobièrnu komo privá ya ku e depósito aktual ta yen pa basta tempu kaba. Ademas lo tene kuenta ku e eksigensianan pa preservashon di dokumentunan, tantu riba papel, komo material filmá, digitalisá i tambe produsí via pòtrèt. Pa kada tipo di material lo tin un sekshon apartá ku ta kumpli ku un temperatura konstante preskribí. Tambe ta bin ku sistema pa evitá humedat i pa deshasí di aire diariamente.
E parti abou di “Bolo di Batrei”, unda tin archivo wardá, awor aki lo keda konvertí pa un gran parti den espasio pa e tayernan akapará nan instrumentonan, nan aparatonan i depósito pa nan materialnan di trabou.
Na di dos lugá lo tin espasio pa sirbi públiko mas mihó.
Nos espasio pa duna servisio ta chikitu i ta yen tur dia. Archivo lo por duna awor un mihó servisio na públiko i kumpli ku su tarea di sentro di investigashon históriko. Último añanan a mustra ku hendenan ku ta bin buska informashon ta kresiente:
• Esnan ke bin buska nan palu di famia ta frekuentá archivo hopi
• Alumnonan di skol, ku den sistema nobo di enseñansa, tur aña ta bin hasi un tarea históriko
• Gruponan di studiante ku ta traha riba proyektonan di investigashon den tim
• Sientífikonan, tantu lokal komo strañero, ku ke sinta den un espasio trankil pa studia e dokumentunan
• Suidadanonan ku ta buskando prueba di algun propiedat òf derechi.
Na di tres lugá lo tin mas espasio pa aktividatnan edukativo kontinuo pa públiko en general i eksposishon di dokumentunan permanente.
Den e espasio nobo Archivo Nashonal diariamente por atraé tur hende pa bin sera konosí ku Archivo di aserka i siña mas di nos propio historia. Esaki sigur ta nesesario awor ku nos tin ku bai traha riba “Nationbuilding” di pais Kòrsou den kuadro di desmantelisashon di Antia. Konosementu di propio historia ta un instrumento importante pa krea e union den e paisnan nobo.
Na di kuater lugá lo tin mas aksesibildat. Den e edifisio aki ta bai tene kuenta ku aksesibilidat pa esnan ku hèndikèp físiko i ku un rolstoel por yega fásilmente den área públiko. Ademas tambe lo tin pa e públiko un kantina.
“Nos ta kontentu ku porfin a yega na e punto ku por kuminsá ku e promé fase, restorashon i konstrukshon. Ya ku pa Archivo Nashonal kumpli ku tur norma internashonal, e aktual restorashon i ekspanshon ta un adelanto grandi. Mantenshon i preservashon di archivo ta keda kostoso. E kosto ta haltu tambe pa material i ekipo ku ta ser usá na Archivo Nashonal pa preservá dokumento i pone nan na disposishon di e usuario. Mester di rèkinan i kashinan spesial pa warda kada tipo di material. Mester di papel i tambe kaha sin ásido di diferente forma i grandura. Tin diferente ekipo i produktonan spesialisá ku ta “maatwerk” i ku na Antia Archivo Nashonal so ta usa. Tambe méster tene kuenta ku nos ta biba den era di informashon digital. E sala di estudio nobo mester ta ekipá ku ta terminalnan pa e usuario por konsultá informashon digital. Pa e proyekto aki por tuma lugá mester a trasladá e servisio pa públiko temporalmente den e edifisio pegá aki na banda drechi di Bolo di Batrei, den Scharlooweg. E espasio ta un tiki pèrtá, pero nos ke pidi e públiko pa un tiki pasenshi. Na un i tur ku a kontribuí pa nos a yega na e momentu krusial aki mi ke yama danki. Éksito i man na obra pa nos keda kla”, asina sra. Römer-Kenepa a bisa.