Submitted by admin on Thu, 03/04/2008 - 22:35.
Skina di Sorti, awe djaweps 3 di aprel di 2008, ta kuminsá ku deseá tur hende un bon dia. Nos dirigentenan polítiko (no nan so, pero nan en partikular) tin ku siña distinguí entre kiko ta personal (e persona komo individuo ta e asuntu) i kiko ta meramente e funshon (kende ta okupa e funshon ta irelevante) òf un asuntu riba su mes (unda i bou di kende e asuntu a presentá no ta relevante). E tendensia di personifiká delaster un kos, ta nulifiká un dje prosesonan vital di maneho ku ta e aspekto di kòntròl.
****
Sin “feed back”, ku ta e informashon ku ta bini for di evaluashon krítiko dor di tersera, e probabilidat di mira i skucha lokual bo ta deseá, ta mas grandi. Kalidat di e proseso di kòntròl ta hopi mas haltu ora ku tin reseptividat pa e “input” real di tersera. Pues no di “pleasers” ku ta bisa e lokual nan ta kere e otro ke tende òf e lokual no ta provoká reakshon atverso serka e otro.
****
E fenómeno di konseho i òf kontesta pa komplasé (“politiek correcte antwoorden en conclusies”) ta mal, pero mal pegá den seno di nos gobernashon (irespekto e konstelashon i e peso di poder polítiko). A yega asina leu ku te hasta institutonan haltu, entre kual esnan di kòntròl, tin formulashon di konklushon òf rekomendashon ku ta “politiek correct” pero insignifikante pa e proseso di “feedback” i korekshon.
****
Gobernantenan ta hasi nan mes mal fabor ku apuntamentu di un kontigente di “gelijkdenkenden” i “pleasers”. Un hende di konfiansa, ta esun ku ta alerta su hefe di riesgonan i benefisio di senarionan ku e por kontra i ta duna un rekomendashon pa e lokual e ta konsiderá e mihó kurso di akshon. Si e hefe skohe un otro kurso di akshon e persona di konfiansa ta mustra riba e benefisio i riesgonan di e eskoho i no ta bini bèk na e konseho original.
****
Na momentu ku e konsehero, pa motibu di prinsipio, no por biba ku eskoho di su hefe, e tin di saka su konklushon. No pasobra a pone e eskoho ku lo e a konsehá un banda, pero pasobra ku e eskoho spesífiko di su hefe ta proba un kontesta negativo riba un pregunta di konsenshi (“gewetensvraag”). Tin demasiado kaso kaminda konsehero ta kere di sinta riba stul di gobernante i ta rabia (hopi bia bira desloyal) na momentu ku no sigui su konseho.
****
Kaminda tin un relashon di konfiansa, hefe i konsehero te hasta por interkambiá di pensamentu òf diskutí ku otro públikamente sin ku esaki ta trese e relashon na peliger. Ku hefe i konsehero por lo general no ta diskutí públikamente tin di haber ku e riesgo di interpretashon inkorekto di tersera.
****
Den nos kultura polítiko, e mayoria di gobernante ta karesé di e kompañamentu kritiko, pa motibu ku tradishonalmente ta skohe sea “gelijkdenkenden” òf hendenan ku ta loyal i te hasta sumiso. Desgrasiadamente tin entre nan ku ta bai asina leu na instigá kontra di ken sea ku tin opservashon krítiko riba algu di nan hefe, nan partido òf miembro di nan partido.
****
Fanatismo polítiko ta funesto pa funshonamentu di nos organisashonnan polítiko. Tin muchu hende den òf rondó di dirigentenan polítiko ku ta influensia nan ku nan agitamentu. Personalmente nunka e fenómeno aki no tabatin muchu influensia riba e manera ku mi ta aserka asuntunan. Mi felisidat personal no ta dependé di e manera ku tersera ta mira mi. Lokual mi a logra i alkansá ta a base di esfuerso propio i na okashon ku sakrifisio.
****
E motibu ku ta mustra riba e fenómeno aki ta, pasobra e fenómeno ta afektá gobernashon di pais negativamente. Un ehèmpel klásiko di konsekuensia di personifikashon di asuntu, ta e manera ku e proseso estatal ta kanando. Tin masha hopi kos a sosodé i ta sosodé, pasobra aktornan polítiko a personifiká diferente asuntu i insidente. Ta p’esei tin un enemosidat apsurdo entre diferente polítiko i partido polítiko. Ego ta e úniko motibu ku tur dirigente polítiko no por sera un moketa.
****
Ta kestion di atmití konhuntamente ku e situashon di momentu ta un kos apsurdo, malu, loko i maligno. Ta kestion di puntra otro ta kon ta yega serka di otro i pa konhuntamente skohe kon ta kana di aki bai padilanti. E situashon di rivalidat lokual ku “de politiek”, spesialmente na Kòrsou, ta bibando ta resultando den muchu desishon ku ta influensia pa no pèrdèmentu di kara i eventual impakto elektoral.
****
Ami ta hasi opservashon kritiko sin hasi un skohensia pa ningun banda. Mi a bini ta insistí te hasta ku ámbos banda tin kulpa den e situashon ridíkulo ku pais ta pasando. Hasi opservashon òf anotashon kritiko ta nada mas ni ménos ku parti di un proseso di análisis di informashon. Hasimentu di skohensia ta konklushon di un proseso di desishon. Den e kolumna aki, por lo general, mi no ta bai mas leu ku analisá informashon.
****
Si e informashon ta respekto komportashon di un aktor, mi análisis por rechasá e akshonamentu, sin ku mi ta kondená e aktor. Ta na momentu ku un akshonamentu, òf komportashon tin e aspekto di ta struktural, e rechaso di e akshonamentu ta nifiká ku e aktor tambe a keda rechasá. Den e kolumna aki semper mi tabata i lo keda masha kouteloso pa lokual ta rechaso di hende. E kaso (nan) eksepshonal kaminda mi a rechasá òf kondená e argumentashon tabata i ta keda unu di basta fundamentu.
****
Komo strategista, dunamentu di un “waarde oordeel” riba e “maatschappelijk doel” di kualke organisashon, pues esnan polítiko inklusive, no ta “done”. Bo no por dekliná pa duna bo servisionan na un organisashon òf individuo na momento ku sea e persona komo e organisashon ta motibu di “gewetensvraag” molestioso. Den nos pais, no tin partido òf polítiko ku ophetivo realmente repugnante.
****
E problema ku mayoria dje organisashonnan polítiko ta un maneho mediokre pa defisiente. Demasiado personifikashon di asuntu i desishon pa rasonnan inválido. Imágen personal i sentimentunan personal ta demasiado determinante den e manera ku partido i respektivo miembronan ta funshoná.
****
Formashon di gobièrnu entre otro ta tumando lugá mas komo konsekuensia di sentimentunan personal ku a base di konkordansha den e vishon i pretenshon di organisashon. No tin otro manera pa splika kon kultura di gobernashon i di práktika polítiko, ku ta choka asina frontal ku otro, ta base pa un koalishon den momentunan asina krusial pa pais. E no tin nada di haber ku sano wisio.
****
Mi ke bolbe duna mando di MAN na konsiderashon pa tuma poko distansia, analisá e insidentenan i reposishoná. Ta momentu pa fria kabes, dera hacha i kuminsá hiba e tipo di polítika ku MAN por hiba. Un polítika ku mester ta “hard on the issues and soft on the persons”. Un polítika ku ta hasi MAN un alternativa di gobernashon, sea pa amplia koalishon òf pa forma un otro koalishon.
****
Skina di Sorti ta ripití ku nos meta ta di fomentá un desaroyo di pensamentu krítiko den komunidat i komo tal nos no ta pro ni kontra persona, pero ta sostené òf rechasá desaroyo, posishon i desishon. Te mañan ku poder di Dios. Kòrda ku bo kontribushon dirigí na Skinalaprensa53@hotmail.com ta bon biní.