Submitted by admin on Fri, 25/04/2008 - 20:28.
Skina di Sorti, awe djabièrnè 25 di aprel di 2008, ta kuminsá ku deseá tur hende un bon dia. Ambishon sano ta keda reflehá den e pretenshon (bo ta kere ku bo ta hasiendo e kosnan bon), intenshon (bo tin e disposishon mental), i esfuerso (bo ta akshoná pa realisá nan) pa hasi lokual tin di wòrdu hasí, den e manera ku e tin di wòrdu hasí (“doing the right things right”). Kon efektivo bo ta den realisashon di e pretenshon, intenshon i esfuerso ta dependé di bo talento nato pa visualisá algu, bo struktura di personalidat (disposishon mental i tenasidat) i sirkunstansianan ku presentá na kaminda.
****
Ami ta floho pa kere ku nos komunidat no tin sufisiente hendenan talentoso. Mi ta inkliná na atribuí e inefektividat di maneho na e aspektonan mental. Tin un tendensia molestioso pa skohe e kaminda di ménos resistensia. Kosnan di tur dia ta determiná akshonamentu gubernamental i en bes di alkansá e potensial ku nos rekursonan por duna, tin desperdisio ku e konsekuensia ku nos ta kai mas atras en bes di progresá.
****
Pa por elevá bo mes for di e nivel di bida general, bo no por laga e situashon di momentu propulsá bo akshonnan. Bo tin di fiha ophetivonan ambisioso i trasa un plan pa alkansá nan. Mi a repasá diferente dje petishonnan pa reunionnan di e diverso kuerponan representativo i kasi tur ta nada mas ku reakshon riba insidente ( “gevolg geven aan”) ku base den un suseso lokal (preshon interno), òf for di Ulanda (preshon eksterno).
****
E lokual ta indikativo pa un maneho stratégiko ku ta guera di idea, diskushon riba direkshon i konseptualisashon di futuro (aki 10 pa 15 aña) no t’ei. Ni awor ku realisashon di un órden estatal adaptá (nada nobo) ta na órden, no tin e pretenshon, intenshon i esfuerso pa fiha kual Kòrsou ke realisá. Medio (un órden estatal ta nada mas ku esei) aparentemente ta ophetivo. Guera ta riba alkansá un determinado fecha òf laga.
****
Importante ta pa satisfasé preokupashon di ulandesnan pa por ehèmpel situashon di prizòn, komo si fuera situashon di prison ta indikativo pa e nivel di bida di pais. Realidat ta ku nivel di bida den prizòn ta surpasá esun general den pais. Kuido médiko, akseso na medionan hurídiko, i alimentashon diario ta na un nivel ku un grupo grandi no ta yega. Kosto pa un presu ta surpasá e lokual hende inosente, di bon “inborst”, pero ku atraso den oportunidat den bida, ta gosa di dje.
****
Ni koalishon ni e Aliansa di partidonan di oposishon no ta okupá nan mes ku ophetivonan ku tin di kondusí na elevashon real di bida di komunidat. Ku tur rèspèt mi ta keda konsiderá plaka (redukshon di debe, finansiamentu pa proyekto) nada mas ku medio i no ophetivo. Pa lokual ta SEI, e problema ta keda ku e proyektonan ta “more of the same” den kuadro dje filosofia di ayudo pa desaroyo ku no a surti ningun efekto (si bo meta ta emansipashon kontinuo).
****
Nos ta mas dependiente ku nunka i ménos fleksibel kada dia pa atendé ku “shock” eksterno. Ta realmente tristu ku despues di e último “shock” nan eksterno entre kual e eskalamentu di kosto energétiko, no ta yega mas leu ku retorná ku e mesun proposishonnan di semper. Esun mas insólito ta di bolbe bai yora presidente venezolano Hugo Chávez Frias, sin ningun kambio den e posishon di negosiashon.
****
No tin un strategia. Lokual tin ta akshonamentu kaótiko. Kiko a para ku e lokual e ulandesnan a keda di hasi? Kon tin di mira e intenshon, pretenshon i tal bes te hasta esfuerso di e prestigioso instituto ulandes, den relashon ku e rekomendashon pa bai Venezuela atrobe? Di lokual ami sa dje instituto ulandes, semehante akshon no por ta nan rekomendashon, a ménos ku nan a mira ku tin elementonan nobo ku a mehorá e posishon di negosiashon.
****
Manera mi a mustra na vários okashon, den práktika bo por distinguí 5 kategoria di filosofia stratégiko. Nan ta respektivamente strategia di poder (13% di strategia usá), strategia di planifikashon (23%), strategia di negosiashon (18%), strategia di programashon (25%) i strategia di interaktividat (21%). E rekursonan ku bo tin na bo disposishon ta un dje determinantenan di e eskoho den filosofia stratégiko.
****
Merka, manera mi a splika ta biba e filosofia di strategia di poder. Nan ta asumí e papel di polis di mundu a base di un poderio militar superior. Aplikashon di e strategia di poder riba término ta suak e posishon merikano, meskos ku esei a sosodé ku tur pais ku a hasi esei den pasado. E strategia di poder ta “stomp af” kapasidat kreativo.
****
Ulanda denter di Reino ta apliká e strategia di poder (“wie betaalt bepaalt”, “slikken of stikken”), pero den mundu mes ta apliká e strategia di negosiashon (konvensé otronan ku e lokual nan ke ta kumbiní e otro tambe) i pa Ulanda mes un strategia di planifikashon (traha pa alkansá ophetivonan).
****
Strategia di interaktividat, ta rekerí di un nivel di rekurso humano haltu. E ta lokual bo ta topa por ehèmpel den tim di profeshonal di diferente disiplina pa ehekutá un proyekto. No tin herarkia pero interkambio pa alkansá ophetivo. Ta un aserkamentu den kuadro di fleksibilidat pa por resolvé lokual bini riba bo.
****
Strategia di programashon bo ta topa kaminda periódikamente tin renobashon. Bo ta konstruí un determinado realidat nobo (por ehèmpel un edifisio nobo) i ta trasa un plan di ehekushon pa kaba e realidat nobo i pa despues muda bai e realidat nobo. Básikamente e realisashon di e órden estatal nobo, mester a provoká semehante aserkamentu stratégiko. Pero nos no a definí e realidat nobo. Nos no a yega mas leu ku definishon di e “start positie” finansiero.
****
Ku e realidat estatal nobo un kestion irevokabel, no tin ni sikiera ahustenan den e strukturanan ekonómiko pa saka mayor benefisio for di e struktura estatal nobo (por lo ménos pa su durashon). Te ainda ta “hinken op twee gedachten” tin. Kon ta posishoná denter di regio? Kon leu ke bai ku e relashon ku Oropa?
****
E lokual ta mas importante ainda, esta ta ki tipo di yu di Kòrsou nos ke tin den futuro, nunka no a subi agènda. Pero al final di kuenta ta hende ta forma komunidat i ta kalidat di bo rekurso humano ta determiná unda bo ta yega. E pretenshon mester ta di yega na hendenan ku ambishon sano.
****
Hendenan kaminda un mayoria ta aspirá di ta “free and authentic”. Hendenan ku ke tin rienda di nan destino den nan propio man. Hendenan ku ta forsa pa mantené nan identidat. Hendenan ku realmente ta aspirá di ta digno yu di Kòrsou.
****
Skina di Sorti ta ripití ku nos meta ta di fomentá un desaroyo di pensamentu krítiko den komunidat i komo tal nos no ta pro ni kontra persona, pero ta sostené òf rechasá desaroyo, posishon i desishon. Te mañan ku poder di Dios. Kòrda ku bo kontribushon dirigí na Skinalaprensa53@hotmail.com ta bon biní.