Submitted by admin on Fri, 16/05/2008 - 21:10.
Skina di Sorti, awe djabièrnè 16 di mei di 2008, ta kuminsá ku deseá tur hende un bon dia. Den paisnan avansá, de bes en kuando ta aparesé figuranan bibu ku ta saka probecho for di e sistema di gobernashon demokrátiko. Pero e lokual ta mantené e paisnan ei den delantera ta e echo ku hamas i nunka nan no ta pèrmití ku un òf otro individuo ta hasi daño na e sistema di gobernashon demokrátiko. Na Merka nan a baha un dje bon presidentenan di historia merikano ku ta Richard Nixon pa violashon di reglanan básiko di e sistema di gobernashon demokrátiko.
****
E fundamentu ta keda ku ningun hende (derecho individual) ta mas grandi ku e sistema (“waarborg” pa derecho en general). Hende ta bini hende ta bai pero e sistema, e struktura di regla ku ta hasi un funshonamentu ordená di komunidat posibel, mester tin kontinuidat pa e siklo ei i konsekuentemente bida na un nivel akseptabel por keda mantené. Susesonan ku ta pone e sistema na peliger por lo general ta sirbi pa reafirmá e esfuerso i determinashon pa kuida e sistema.
****
E manera ku merikanonan a duna e susesonan di 9/11 un lugá den nan bida ta impreshonante. Kualke afisionado di “baseball” por komprobá esei na momentu ku tantu e himno nashonal komo e komposishon pa ekspresá e determinashon despues di 9/11 ta wòrdu tresé. Na pais bisiña Venezuela, bo ta mira kon te hasta un presidente popular manera e fenómeno Hugo Chávez Frias indudablemente ta, ta konfrontá oposishon fuerte pa mishi den forma serio ku fundamentu di e demokrasia venezolano.
****
Pueblo venezolano despues di e régimen diktatorial kruel di èks diktador Marcos Perez Jimenez a hura ku mas nunka nan lo someté na diktadura. Na Ulanda, pais di “vrijheid en blijheid”, apesar di e pretenshonnan odioso ku por ehèmpel un Geert Wilders di PVV ta propagá, e ta mantené su mes den kuadro di e reglanan ku e sistema demokrátiko ta eksigí. E mayoria di miembronan di Tweede Kamer ku ta repudiá pensamentunan di e lider di PVV, no ta ni hinka den nan kabes pa intervení den e sistema di gobernashon demokrátiko pa presensia insidental di figuranan ku ta malusá e sistema pa benefisio propio.
****
Pero e miembronan di Tweede Kamer no ta pèrmití tampoko ku ningun di nan ta degradá e reglanan di kondukta parlamentario na letranan morto riba papel ku ta dispuesto pa karga tur kos. Nan ta esforsá nan mes kada bia pa mantené un kultura di práktika polítiko ku ta kuida e sistema na kual nan eksistensia komo polítiko ta dependé. Ku den Konseho Insular, ta pèrmití ku un miembro ta pasa den tur lus kòrá bai ta un señal ku e mayoria no ta konsiente di kiko nan ta forma parti di dje i ta kual papel a toka nan pa hunga den esei.
****
Den e lus ei mester mira mi persistensia ku apesar di tur kos, mester respetá derechi di liber ekspreshon i e espasio ku miembronan di kuerponan representativo tin pa hasi nan trabou. P’esei tambe semper mi ta keda mustra riba e echo ku ta na elektorado pa disidí ta ken e ta skohe pa okupá puesto den e kuerponan representativo. Na momentu ku un mayoria, den forma struktural skohe pa hendenan ku ta violá regla i prinsipionan di e sistema di gobernashon demokrátiko, kaida di pais den rango di paisnan atrasá ta inevitabel.
****
Na momentu ku hendenan ku mester sa mihó, den forma pasivo ta sostené akshonamentu indebido di miembronan di kuerponan representativo i ehekutivo, nan ta atentá kontra di e sistema di gobernashon demokrátiko. Nan tambe ta violá nan huramentashon. Laga mi ripití ku bo no ta “gepast” pa “de politiek” mishi ku reglanan básiko di e sistema (intento pa evitá di tuma responsabilidat individual). Lokual nan mester hasi ta aktua na momentu ku tin violashon di e reglanan, hasiendo uso di e instrumentonan ku tei kaba.
****
Pues despues ku a huma, zonido i holó di e “pishi porkonan” ku a keda sendé den sala di Konseho Insular, nos tin di bini bèk na lokual ta na órden di dia, ku ta aplikashon di reglanan di bon gobernashon. Komo “watchdog” mester keda hasi e preguntanan ku a keda kologá òf te hasta ku a haña mas forsa despues di intentonan di intimidashon ku a tuma lugá. Griteria, ta molestioso pero e no ta motibu pa spanta. Ami a bishita zoológiko na diferente pais i e úniko parti ku mi no ta drenta ta kaminda tin djaka i kolebra. Den sentido figurativo i literal e kultivo ei ta generá repugná serka mi.
****
Ora bo ta papia di “lasterlijke verdachtmaking”, bo tin kestion di intenshon maligno i di kreamentu di huma pa bisa ku tin kandela. Pero ora ku un proseso di análisis produsí indikashon di iregularidat bo tin di puntra ta kon esei ta e kaso. Komo analista tin diverso téknika ku bo ta apliká pa duna bo un mihó bista di lokual ta tumando lugá. Un di nan ta esun di traha mapa di e sirkuito di personanan ku ta enbolbí den un proseso. Bo ta yega na sírkulonan di influensia ku ta konopá ku otro (“collusion”, “samenspanning”) òf te hasta den otro òf ta konfrontá otro (“collision”, “botsend”).
****
Na momentu ku bo tin un proseso kaminda bienes di un komunidat ta na órden, reglanan di bon gobernashon ta preskribí ku bo tin di kuida pa no tin kestion di “samenspanning”. Ta p’esei bo tin di kuestioná (sigur ora ku demas ta hasi komo si fuera no tin nada straño) si for di e mapa di sirkuitonan di interes den un asuntu gubernamental, mas ku un persona ku historial di involukramentu den kosnan dudoso, ta aparesé den un òf mas sirkuito di interes.
****
Den mundu impresarial tin lokual nan ta yama “corporate image”, ku e ta persepshon ku e empresa ke pa komunidat forma di dje i kual e ke presentá su mes serka esnan ku kual e ke mantené un sierto relashon. E “corporate image” aki ta algu ku por lo general un empresa ta kuida. Na momentu ku un empresa ta dispuesto pa involukrá hende ku un historial kuestionabel por tin kestion di “onwetendheid” pero mas bien tambe kestion di bibamentu di un nivel mas abou di étika komersial.
****
Pa bo haña sa ta kiko ta e kaso, bo tin di hasi pregunta i esun ku ta di buena fe ta trese aklarashon. T’asina ta e manera ku kosnan ta bai ora ku ta trata bienes di komunidat. Un otro téknika ku bo apliká ta esun di trese e manera ku dokumentonan ta sirkulá den un kuadro. Aki bo por mira si e sirkulashon ta keda den e kuadro prosedural òf ku e ta kontené sirkuitonan ku no ta kuadra ku prosedura.
****
Si un dokumento di gobièrnu ku no a haña un status ofisial resultá serka tersera i e tersera aki ta haña un posishon di bentaha ante otronan (bo por papia di un kaso di “voorkennis”), esnan ku tin interes di pais na pechu tin ku hasi pregunta. No ta kestion di “verdachtmaking” ni pa por papia di “lasterlijke verdachtmaking”. Ta kestion di hasimentu di uso di derecho i kumplimentu ku deber.
****
Banda di e echo di bentaha optené dor di disponibilidat di informashon antisipá, tin kestion di posishon indebido di dokumentonan ofisial di gobièrnu. Mester puntra ta di unda e lèk a originá i ku kual propósito. Den pasionan di gobernashon ta un sekreto públiko ku dokumentonan di gobièrnu ta pasa den man di hendenan ku no ta outorisá pa risibí nan. Si RST drenta, seya despachonan i hasi un investigashon, dokumentonan ku ta den posishon di tersera lo ta ousente i diferente di dokumento lo tin “fingerprint” di hende fichá.
****
Ta e tipo di kosnan aki ta pone ku ulandesnan a para riba e “aanwijsbevoegdheid”. Esnan ku inhustamente a wòrdu katalogá komo traidornan di patria su posishon di negoshá, riba e aspekto aki di e akuerdonan, pa ironia di bida tabata debilitá pa aliado ku a yuda pa pasa e mesun akuerdo. Mi ta splika e kosnan aki pa yuda esnan ku tal bes tin e bista opstakulisá pa e hopi stòf ku diputado a bini ta lanta. Mi ponensianan ta bon supstansia i produkto di análisis di echonan relevante.
****
Pa mañan mi tin e tema di táktika di Calimero. Kumpra bo LA PRENSA i pa komprondé ta kiko ta e weganan.
****
Skina di Sorti ta ripití ku nos meta ta di fomentá un desaroyo di pensamentu krítiko den komunidat i komo tal nos no ta pro ni kontra persona, pero ta sostené òf rechasá desaroyo, posishon i desishon. Te mañan ku poder di Dios. Kòrda ku bo kontribushon dirigí na Skinalaprensa53@hotmail.com ta bon biní.