Submitted by admin on Tue, 10/06/2008 - 23:06.
ORANJESTAD– Comision Abuso di Mucha ta consisti di profesionalnan di diferente departamento (gubernamental y no gubernamental) cu ta traha cu mucha pa referi na e topico di muchanan cu ta keda nan so na cas.
Un fenomeno cu dia pa dia ta bira mas visibel den media di comunicacion, ta trata di muchanan cu ta cana nan so ariba caya, of di mayornan cu a laga nan yiu su so na cas, etc...
Tambe via diferente instancia cu ta duna ayudo na mucha – y via hoben nos ta haya informacion cu tin varios mucha cu ta keda nan so na cas. Nan ta keda cas sin supervicion di un mayor o adulto. Tin ora hasta nan ta haya e responsabilidad di wak pa e otro rumanan cu ta menor di edad. Hopi hoben dor cu ya nan ta un tiki grandi, mayornan of esnan cu tin cuido di nan ta pensa cu no ta necesario pa laga nan bou di supervicion na cas. Esaki ta duna nan oportunidad pa bin cu amigo/a na cas cu por tin mal influencia ariba nan. Tambe un persona adulto por haci abuso di e confiansa cu e ta haya. Esaki por tin consequencia drastico pa e propio bida di e hoben y di su mayornan. Por ehempel tin hoben hayando yiu. Despues di uno nan ta sigi haya mas yiu, tin ora cu diferente partner. Esaki por tin impacto ariba e desaroyo general di mucha.
Un par di aña pasa SER (Social Economische Raad) a haci un analisis y a sali na cla cu hopi mucha ta wordo neglisha, esaki por ta fisicamente y emocionalmente. Esey kier meen cu den casonan asina no tin cuido, ni atencion pa necesidad basico y tin hopi falta di atencion, cariño y amor.
E realidad ta tambe cu hopi mayornan, wela y famia cercano tin cu traha. Pues mayornan o esnan cu tin cuido di mucha ta sinta cu e dilema cu tin ora nan no por haci otro, cu laga nan yuinan nan so na cas. Ta realidad cu tin un lista di espera pa Trai Merdia, cu tin mayor cu no tin e placa pa paga un cuido particular. Ta realidad cu tin hopi mayornan soltero, cu nan so tin cu carga responsabilidad financiero. Nan so tin cu percura pa e formacion y educacion pa nan yiu.
Hopi orario di trabao den sector priva tambe no ta flexibel, tin hopi mayornan ta traha e warda di 1 - 9 pm o 3 - 11 ’or pm. Sin supervision e muchanan por keda te laat riba caya y nan por haci y deshaci. Sin supervision no tin orario pa nan bai drumi, nan mes por dicidi esaki. Esaki por tin influencia riba nan resultado na scol. Antes e mayornan tabata traha, pero wela, un famia, tin ora hasta e bisiña tabata tira bista. Tur esaki a cambia, no tin e red social aki mas. Hopi di nan mes ta traha awor.
Antes tabatin 3 canal di television, awendia muchanan tin aceso na diferente forma di comunicacion: tv, radio, musica, dvd y specialmente internet, unda nan ta haya tur clase di informacion, cu tin ora no ta adecuado pa nan edad. Sin supervisión o un persona cu ta guia nan y wak kico nan ta mira nan ta haya nan confronta cu informacion cu por influencia nan comportacion y por stroba nan desaroyo.
Dor cu mayornan ta traha hopi y ta yega cansa cas, e comunicacion cu yiunan tambe ta bira menos, cu consecuencia cu e habilidad pa comunica ta bira menos.
Nos ta pidi pa nos comunidad ta mas servicial, pero si nos yiunan no ta haya e habilidad pa comunica di chikito na cas y for di nan mayornan e lo bira difícil pa realisa esaki. Tur esakinan ta puntonan cu nos como Comision Abuso di Mucha ta purba pa consientisa nos comunidad. Ta un tarea di nos tur pa yuda den formacion di nos yiunan.
RECOMENDACIONNAN
Un apelacion sigur ta bai pa e doñonan di trabao pa tene cuenta cu esaki y trata di bin cu orario flexibel pa mayornan, pasobra esaki ta un necesidad. Asina mayornan por tin mas tempo cu nan yiunan. Un idea tambe ta pa organisacion por opta pa bin cu traimerdia /opvang di trabao mes, unda cu e yiunan di e trahadornan por keda bou di supervision di personanan cu ta entrena pa tin cuido di mucha y hoben.
Tur esaki nan ta opcion pa asina yuda otro y asina nos comunidad completo por beneficia di dje.
E mayornan por traha na e kalidad di tempo cu nan ta pasa cu nan yui. Nan por hasi cosnan hunto, hasi wega cu nan, compaña nan ora nan ta haci un deporte, stimula esaki, bai picknick cu nan, trata di come hunto, traha ora di famia pa ta hunto. Si e yiunan ta chiquito nan por lesa cu nan, combersa cu otro y scuchanan.
Na Hulanda den hopi CAO’s ta tene cuenta cu orarionan felxibel y tin facilidad pa mayornan pasa mas tempo cu nan yiunan.
E formacion y educacion ta den man di adulto, pues laga nos tur pone di nos parti tambe, pa asina yuda e mucha y hoben desaroya mas sanamente posibel.
Awe nos tin di cuminsa pa pensa ariba e puntonan aki y check ki posibilidad tin, pasobra ta tuma ful un comunidad pa lanta un mucha.