Submitted by admin on Tue, 05/08/2008 - 19:20.
Skina di Sorti, awe 5 di ougùstùs di 2008, ta kuminsá ku deseá un i tur un bon dia. E panorama polítiko di Kòrsou ta keda mustra e mesun tendensia di polítika reakshonario ku demasiado hungamentu di e persona ku konfrontashon di kontenido. E mesun antagonismo i e mesun divishon. Ni e posishonamentu polítiko ni e aserkamentu gubernamental, spesialmente na nivel insular no ta sirbi komo instrumento pa hiba un gobernashon efektivo i efisiente. Temanan importante no ta yega na e debate públiko for di kual por lo general tin ku bini e sosten masal pa e direkshon ku tin di kue.
****
Nos ta keda ku un desperdisio enorme di e rekursonan skars di komunidat ku por ehèmpel yamamentu di reunion ku sea no ta tuma lugá, ta keda deskontinuá òf ta resultá den diskushon riba futilidat en bes di debate serio. Ku desaroyo pa lokual ta kosto di krudo i komestibel ketu bai un fuente di preokupashon pa su impakto riba ekonomia global, “de politiek” no por yega na un debate serio riba e materia.
****
Djis despues di e promé konfrontashonnan riba e tema di proseso estatal a papia un ratu riba e nesesidat pa yega na un rekonsiliashon. De facto nada no a kambia. E mesun rantnan skèrpi a keda i te hasta por papia di un situashon ku ta bai empeorá. Denter di koalishon e diferensia grandi den kultura di gobernashon ta kuminsá manifestá. Kestion ku FOL ke sa di PNP kiko ta kiko riba konstelashon di gerensia di Selikor ta muestra di esei.
****
E situashon di un tenshon enorme riba prinsipalmente dirigentenan di e koalishon na nivel insular, apesar ku e aktornan mes ta desmentí esei ta eksistí i ta afektá nan fakultat pa rasoná. Segun tur lei ku ta splika komportashon i desaroyo den relashon humano, tardi òf trempan e situashon aktual ta bai kosta víktima. Bou di “stress” ta difísil kaba pa presta optimalmente. Ku e ambiente di enemigunan entre otro, ta kestion di tempu pa un òf mas polítiko sukumbí.
****
Pa un demokrasia por funshoná optimalmente, komunidat pa medio di su agentenan ku ta forma parti dje kolektividat ku yama “de politiek”, mester haña alternativanan di solushon pa su problemanan for di kual e ta skohe den forma indirekto. E ta hasié na elekshon kaminda e ta duna un mandato i e ta hasié den forma korido dor di apliká loke ta ser yamá preshon via di opinion públiko, i si e no haña oido pa medio di mobilisashon sosial.
****
Ku e akshonamentu di e aliansa for di oposishon no a resultá den un mobilisashon sosial serio tin su rais den e persepshon ku dirigentenan dje aliansa mes a krea òf laga esnan ménos indiká pa liderá e aliansa krea. Un mobilisashon por tin su insidentenan di bochincha pero asina ku e tin e aparensia di ta un kos di bochincha e mayoria no ta sinti nan mes representá den e mobilisashon. Pues ta un eror pa konkluí ku pasobra e aliansa for di oposishon no a logra sosten masal no ta eksistí un malkontentu bou di komunidat.
****
Tin un distansia grandi entre “de politiek” i komunidat. Ketu bai i tal bes mas ku nunka “de politiek” no ta sirbiendo komo agente dje komunidat, pero ta sirbi su propio interesnan ku entre otro guera riba i rondó dje proseso estatal. Otro gueranan inútil ta esnan den i rondó di diferente empresa òf instituto di gobièrnu. Guera rondó di nombramentunan a base di influensia polítiko ta vigente ketu bai.
****
Tin akshon gubernamental i polítiko ku no ta korespondé ku e urgensia ku gobernantenan mes ta ekspresá. Ku tur valides ku diferente biahe di gobernantenan den lunanan ku ta tras di lomba por tabatin, e frekuensia i kantidat di e viahenan ta pone preshon riba kredibilidat di e gobièrnu ku kon prekario e situashon di likides di gobièrnu di Kòrsou ta.
****
E persepshon di un Bestuurscollege ku no ta papia ku un boka, pero ta un opvio diferensia di opinion riba diferente nombramentu ta keda un dje faktornan ku ta afektá e base di konfiansa di Bestuurscollege. E diferente reunionnan kaminda koalishon no por a forma quorum, pasobra ku koalishon ta opta pa “no show” pasobra koalishon tin miedu ku oposishon no por presentá un mayoria durante dje reunion en kestion, ademas ta afektá e konfiansa den kapasidat di ehekushon di gobièrnu.
****
Ku tur esaki no ta keda reflehá den un “shift” dramátiko di preferensia elektoral, tin su orígen prinsipalmente den e fayo di esnan di oposishon pa profilá komo un alternativa di gobernashon. Algu ku spesialmente MAN mester reprochá su mes. Ta MAN a bai elekshon komo kontra polo di PAR i bira di dos forsa polítiko na Kòrsou. MAN no a hiba un aserkamentu stratégiko ku ta pone nan den posishon di forma un “ruling coalition”. MAN a krea plataforma pa lider di PS, Helmin Wiels profilá.
****
E kombinashon PAR-PNP tin 9 asiento na nivel insular i 7 di e 14 asientonan na nivel sentral. Esei ta nifiká, ku na nivel insular DP i Forsa Kòrsou ku a posishoná nan mes komo posibel komplemento i no komo kontra polo (MAN i PAR opviamente a posishoná nan mes komo “mutually exclusive”), tabata laga espasio pa PAR-PNP tin aliansa alternativo òf komplementario. Pero PAR a sera e kaminda i spesialmente FK a bai den un aliansa malográ ku MAN, PS i PLKP.
****
E posishonamentu inisial di DP i FK, tabata habri kaminda pa nan mantené e votonan optené òf te hasta oumentá esaki, pasobra FK i DP por a bira potensial aliado pa un próksimo koalishon. Mi ta ripití pa di tantísimo bia, ku un partido ta bai elekshon ku aspirashon pa goberná, miéntras den nos kultura elektoral e masa ta vota ku mira riba akseso na gobernante pa mehorá su situashon individual. E asina yamá klientelismo.
****
E lokual mi a trese dilanti di deterioro enorme di kredibilidat di polítiko i partido polítiko serka elektorado, ta pone ku votamentu ta bai segun e “next emotional value” ku ta gustamentu. Te na e momentunan aki gustamentu ta un dje determinantenan mayó di votamentu serka e masa. Lider polítiko di PAR, Emily de Jongh-Elhage, den e elekshon ku ta tras di lomba, apesar ku PAR su tema di kampaña no tabata e prioridat dje masa a bari den e kontienda elektoral.
****
Den e próksimo elekshon e situashon ei difísilmente lo ripití. E grupo grandi di hende den situashon sosio ekonómiko difísil, ta yega e momentu ku “urgent deficiency needs” ta tuma presidensia riba gustamentu i te hasta por tin e situashon di un reakshon di rabia. Rabia ku esun ku nan a skohe ta papia di kos ku ta bon miéntras nan ta eksperensiá e situashon komo malu pa bira pió.
****
Si elekshon mester tuma lugá awor aki, sin surgimentu di un fenómeno polítiko ku ta sirbi komo bos real di e malkontentu di komunidat, e kambionan den repartishon di poder segun mi lo ta marginal. Marginal pasobra e grupo mas grandi i ku e kresementu mas grandi, ta esun di no votador. Un desaroyo ku ta bai faboresé e partido mas grandi.
****
Pero si e fenómeno polítiko ariba menshoná surgi, por surgi un tsunami polítiko na man di un mobilisashon sosial di malkontentu. E kombinashon di polítikonan ulandes arogante, polítikonan lokal ku ta antagonisá, prioridat pa un proseso estatal riba lokual e masa ta sinti komo e problemanan di su eksistensia i desapunto kousa pa promesanan di término korto ku no a kristalisá, ta ingrediente pa un barí di pòlvo ku por eksplotá.
****
Un biaha mas mi ta alerta ku si elektorado, den un periodo relativamente korto, por a laga un Maria Liberia-Peters kai manera patia bèrdè, mester ta un señal di atvertensia pa kualke lider polítiko di tendensia karismátiko. Elektorado su kapasidat pa apsorbá desapunto ta masha chikitu mes. Tur resultado di pasado, tur benefisio optené den pasado ta fomentá asina ku un mobilisashon alternativo presentá.
****
Skina di Sorti ta ripití ku nos meta ta di fomentá un desaroyo di pensamentu krítiko den komunidat i komo tal nos no ta pro ni kontra persona, pero ta sostené òf rechasá desaroyo, posishon i desishon. Te mañan ku poder di Dios. Kòrda ku bo kontribushon dirigí na Skinalaprensa53@hotmail.com ta bon biní.