Home
General News of Curacao
Curacao Police News
Curacao Politics News
Curacao Judicial News
Curacao Sports News
Curacao Entertainment News
Aruba News
Bonaire News
StMaarten News
Holland News
International News
Obituary
Skina di Sorti
Lorito
Micho
Curacao Horoscope


Hire The Best

User login

Who's online

There are currently 0 users and 253 guests online.
Google

Yu di Kòrsou di pura sepa?


Submitted by admin on Tue, 26/08/2008 - 20:21.
Mi ta konsiderá mi mes un “kòktel” di pura sepa! Di banda di mi mama defuntu, mi tatara abuelo, esun ku a trese e fam Harms di Amsterdam Ulanda pa e skina di mundu aki, a bin Kòrsou rondó di 1860, bai traha komo “veldwachter” na Bándabou, kasa, bai biba na Boneiru i muri aya. Tata di mi abuelo a nase aya, meskos ku mi abuelo mes. Na Kòrsou el a topa un dama di Skalo, mi wela, e mes, desendiente di hendenan di Rincon, Boneiru. Mi tata defuntu su mama a nase na e isla di Montserat. Na edat yòn el a bai biba i traha na San Pedro de Macoris, Repúblika Dominikana. Aya el a topa un gai di desendensia spañó-cubano i nan a haña un yu, mi tata. Ku “barku di banana” mi tata difunto a yega Kòrsou na 1929. Den Punda a tuma lugá e enkuentro di destino entre e i mi mama. I, at’ami aki.

Di akuerdo ku datonan históriko, dia spañónan a yega aki alrededor di siglo 16, tabatin mas o ménos 800 indjan wahiri ta kana rònt na Kòrsou. Spañónan a hiba hopi di nan Hispañola (awe Haiti i Repúblika Dominikana) bai traha komo katibu. Esnan ku a keda a drenta servisio di e spañónan, a traha yu ku nan i pasa den e proseso di transkulturashon ku inevitablemente tipo di enkuentronan asina ta okashoná. Na 1634 Johan van Walbeeck a konkistá e isla na nòmber di West Indische Compagnie i a kore ku e chipichipi di spañónan ku sea forsa òf kondena, a keda biba riba e isla. Ku nan a bai e poko indjannan ku a sobra.

Poko despues ku e man yen di makambanan a posishoná nan mes aki, a yega e promé hudiunan sefardiko for di Amsterdam i Pernambuco (Brazil). Un par di aña despues, a yega tambe e promé negernan prosedente di Afrika, primeramente komo “kargamentu di transbordo”, despues bende komo katibu pa traha trabou forsa, desgrasia i sin pago. Entre e makamba, e hudiunan i e negernan afrikano a surgi un interakshon ku a produsí muchu mas ku simplemente nos idioma papiamentu i un folklor oropeo-karibense.. El a produsí tambe un kantidat grandi i signifikante di sernan humano ku étnikamente tin desendensia hudiu, ulandes-oropeo i afrikano, pareu!

Despues ku a abolí sklabitut, e masa aki, ku pa un porsentahe signifikante no por a yama nan mes puramente afrikano, a imigrá pa otro partinan di Karibe, bini bèk, bolbe imigrá i bin bèk atrobe ora a traha un refineria na Isla. Binimentu di Isla a bolbe efektuá un interakshon ètniko atrobe. Inglesnan di e islanan karibense, venesolanonan bisiña, portuguesnan di Madeira, surinameñonan, boneriano, etcetera. Interakshon ku a laga muchu mas ku “johnny cake”, karnaval i kalipso. Den Segunda Guera Mundial tabatin presensia di sentenar di sòldat merikano, ku en realidat tabata militarnan portorikeño ku tambe a laga mas atras ku bomba i plena.

Awor, ora wak e mangusá ètniko aki, bo ta puntra bo mes por Dios ta ken riba nos benditu Kòrsou tin e derecho pa yama su mes “Yu di Kòrsou di pura sepa”. Kiko ta hasibu un yu di Kòrsou di pura sepa? E echo ku bo ta desendiente di katibu, ku a meskla ku e kolonista makamba òf e imigrante hudiu, ku atraves di añanan a topa DNA di inglesnan ku a bin traha na Shell, meskl’é ku un tiki sanger venezolano òf portugues, dos gota di kromosoma surinameño òf boneriano? Òf yu di Kòrsou di pura sepa ta esun ku ta orguyoso ku e ta hasi su mes komprendibel den bon papiamentu, ta orguyoso di su rikesa ètniko i ta traha duru pa hiba e pida baranka riba kua e la nase dilanti?

Un bon amigu di mi tin un dicho di invenshon propio masha prèt. "Na Kòrsou, kasi tur hende tin un tiki lechi den nan kòfi òf un tiki kòfi den nan lechi. Kòfi òf lechi puro masha dia no ta eksistí”. Meskos e “yu di Kòrsou di pura sepa”.

Te otro siman ku poder di Dios.

(Bo opinion, opservashon òf krítika ta wèlkòm. Djis e-mail mi na: bobharms1@gmail.com)

Score: 7.0, Votes: 1